25 Eylül 2007

İŞBİRLİĞİNE DAYALI ÖĞRENME

İşbirliğine Dayalı Öğrenme Ne Demektir?
İşbirlik ya da işbirliğine dayalı öğrenme, "öğrencilerin kendilerinin
ya da diğerlerinin öğrenmesini artırmak için birlikte çalıştıkları
küçük gruplarla öğrenmesi" olarak tanımlanmaktadır. Bu öğrenme
tekniğinin en önemli özelliği, öğrencilerin ortak bir amaç
doğrultusunda küçük gruplar halinde birbirinin öğrenmesine yardım
ederek çalışmalarıdır. (Johnson&Johnson. 1993:7).
İşbirliğine dayalı öğrenme tekniklerinin öğrenme düzeyini artırmada
etkili olup olmadığını araştıran birçok çalışma yapılmıştır. Bu
çalışmalarda, işbirliğinin özellikle düşük yetenekli öğrencilerin
problem çözme ve üst düzey öğrenme becerilerini, yarışmacı ortamlardan
daha çok geliştirdiği gözlenmiştir. Ayrıca, işbirliğine dayalı
öğrenme, öğrencilerin psiko-sosyal gelişimlerine ve duyuşsal
özelliklerine önemli katkılarda bulunmaktadır.
İşbirliğine Dayalı Öğrenmenin Yararları
1. İşbirliğine dayalı öğrenme, öğrencilerin öğrenmeye
güdülenmelerine ve dikkatlerini sürdürmelerine yardım eder.
2. Özellikle, düşük yetenekli öğrencilere, problem çözme ve üst
düzey düşünme becerilerinin kazandırılmasında etkili olur.
3. Bireyin, dünyayı diğer insanların bakış açısından görme
yetisini kazandırır. Böylece öğrencilerde empati kurma becerileri
artar; özel eğitime muhtaç çocukları daha kolay kabul ederek onların
gelişimleri için rehberlik ederler.
4. Öğrenciler, başkalarının fikirlerine saygılı olmayı, hoşgörülü
olmayı, tartışmayı öğrenirler. Kısaca, demokratik yaşama alışkanlığını
kazanırlar.
5. Öğrenme sırasında öğrencinin akranlarıyla etkileşimde bulunması
öğrenme ortamını daha eğlenceli bir hale getirir.
6. Bu yöntem, gruptaki her bireyin katkısını gerektirdiğinden
öğrencilerin öz saygı ve öz yeterlik duygularını geliştirmelerine
yardım eder.
7. Öğrencilerin hata yapma korkusu ve kaygı düzeyini en aza
indirerek öğretme-öğrenme sürecine etkin katılımlarını sağlar.
8. Öğrencilerin "ait olma" gereksinimlerini karşılamalarına yardım
eder.

Bir işbirliğine dayalı öğrenme programının başarısı üç temel öğenin
varlığına bağlıdır. Bu temel öğeler şunlardır:
1. Grup amaçlarına sahip olma: Grup amacı, başarı sertifikası,
notlarını etkileyecek ek puan, özgürce kullanabilecekleri boş zaman
gibi öğrenciler için önemli olan herhangi bir şey olabilir. Grup
amacı, öğrencilerin performanslarından dolayı onları ödüllendirici
nitelikte olmalıdır.
2. Bireysel sorumluluğu gerekli kılma: Grubun başarısı, her bir grup
üyesinin en üst düzeyde öğrenmesine bağlıdır. Bu koşul, grup ödülü,
her üyenin ortalama izleme puanlarına göre verildiğinde sağlanabilir.
Bu durumda da her bir üyenin ortalama puanının yüksek olması gerekir.
Aksi takdirde, bireysel sorumluluğun olmadığı bir durumda gruptaki en
iyi öğrenci, tüm sorumluluğu üstlenip işi yapabilir ve gruptaki diğer
kişilerin öğrenmesi göz ardı edilebilir.
3. Başarı için eşit şansa sahip olma: Takımdaki her üye, takımın
başarısına katkıda bulunma şansına sahip olduğunda, öğrencilerin tümü
yapabildiğinin en iyisini yapmak için güdülenmektedir. Her birinin
katkısı değerlidir.
İşbirliğine Dayalı Öğrenme Gruplarının Oluşturulması
İşbirliğine dayalı öğrenme gruplarını oluşturmada kız ve erkek öğrenci
sayılarının dengeli olması gereğine dikkat çekilmektedir. Her koşulda
öğretmen, gruptaki herkesin yaptığı katkıyı ve öğrenmeyi
kaydetmelidir. Hatta grup bir bütün olarak amacına başarılı bir
şekilde ulaşmış olsa bile, her öğrencinin bu çalışmadan eşit ölçüde
yararlandığını söylemek mümkün olmayabilir. Birkaç öğrenci sorumluluğu
alır ve onlar soru sorar, cevap verir, tartışırlar, diğerleri pasif
kalırsa; açıklayanlar daha iyi öğrenir, dinleyenler ise daha az
öğrenir. Bu nedenle, işbirliğine dayalı öğrenme gruplarını
oluştururken çeşitli öğrenme düzeylerine sahip öğrencilerin aynı
grupta bir arada çalıştırılmasına ve takım başarısının gruptaki her
bireyin başarısına bağlı olarak belirlenmesine özen gösterilmelidir.

Kaynak: Prof. Dr. Nuray Senemoğlu

Hiç yorum yok: